dementievriendelijke mondzorg
Ervaringsverhaal Angelique Schaafsma

“Ook al heb je dementie, je gebit blijft je gebit”

Op 28 januari 2016 ontving de praktijk Mondhygiëne & Kindertandverzorging van Angelique Schaafsma in Blaricum de sticker dementievriendelijk uit handen van wethouder Ben Lüken en Jan van Westering, Voorzitter van de afdeling Gooi & Vechtstreek van Alzheimer Nederland. Bijna een jaar na de uitreiking brachten wij een bezoek aan Angelique. Wij waren benieuwd hoe zij en haar medewerkers zich blijvend inzetten om mensen met dementie zo goed mogelijk te kunnen helpen*.

Regelmatige controle, juist voor mensen met dementie

In de praktijk van Angelique zijn de medewerkers speciaal opgeleid om met aandacht, geduld en begrip om te gaan met cliënten met dementie en hun verzorgers. Juist voor deze mensen is het belangrijk dat het gebit goed verzorgd blijft.  Vakvereniging NVM (Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten) startte een campagne omdat oudere mensen tegenwoordig veel langer hun eigen gebit houden. Daar horen mensen met dementie ook bij.

Angelique: “Ook al heb je dementie, je gebit blijft je gebit. Daar verandert niets aan. Maar iemand met dementie geeft het zelf niet of nauwelijks aan als hij of zij pijn heeft. En een mantelzorger is vaak veel te druk met de algehele zorg om eventuele signalen op te merken. Als er geen regelmatige controle is, blijven gebitsproblemen vaak lang onopgemerkt. Stel je eens voor dat je zelf wekenlang vreselijke kiespijn hebt. Dat gun je toch niemand?”

dementievriendelijke mondzorg

We blijven vriendelijk, maken oogcontact en praten rustig tegen hen. Soms denken ze bijvoorbeeld dat er al iemand in de stoel zit. Dan gaan wij mee in hun belevingswereld.

Vriendelijk blijven en meegaan in de belevingswereld

“Als problemen te laat worden ontdekt, is een operatie soms noodzakelijk. En narcose kan nadelige gevolgen hebben voor iemand met dementie. Daarom benadrukken wij het belang van regelmatige controle en goede verzorging van het gebit. Wanneer iemand met dementie plotseling slechter gaat eten kan het zijn dat de eetlust minder wordt, maar het kan ook wijzen op gebitsproblemen. Daarom geven wij tips en adviezen aan begeleiders en mantelzorgers voor de juiste verzorging.”

Dat de uitvoering van die adviezen niet altijd even makkelijk is voor de verzorgenden begrijpt Angelique heel goed. “We maken in de praktijk regelmatig mee dat cliënten met dementie onwillig of zelfs een beetje angstig kunnen zijn. Soms hebben ze echt geen zin om in de stoel plaats te nemen”, vertelt ze. “Dan komt onze training goed van pas. We blijven vriendelijk, maken oogcontact en praten rustig tegen hen. Soms denken ze bijvoorbeeld dat er al iemand in de stoel zit. Dan gaan wij mee in hun belevingswereld.”

Een beetje begrip en geduld kost geen moeite

“Veel van onze cliënten met dementie verzorgen hun gebit nog zelf”, vertelt Angelique. “En een aantal van hen maakt ook zelf de afspraken nog. Vaak sturen wij dan wel even een extra mailtje met de afspraak naar de familie of mantelzorger, zodat zij ook op de hoogte zijn. Gewoon, voor de zekerheid. En in de week voor de afspraak geven we nog even een belletje: ‘op die datum heeft u een afspraak bij de mondhygiëniste!’ Dan weet iedereen weer dat de afspraak er aan komt.”

Wanneer de cliënt en zijn of haar begeleider de behandelkamer binnenkomen, worden zij rustig en vriendelijk begroet. Vaak vertelt de begeleider dan even hoe het er mee is en of de verzorging van het gebit een beetje lukt. “Maar we zorgen er wel voor dat we de cliënt met dementie ook betrekken bij het gesprek”, zegt Angelique. “Niks is erger dan dat iemand er maar een beetje bij zit terwijl er over hem of haar gepraat wordt!”

“Een beetje begrip en geduld kosten helemaal geen moeite”, benadrukt ze. “Het is juist ontzettend dankbaar werk om iets te betekenen voor iemand die het allemaal niet zo goed meer begrijpt. Ook al weten sommige cliënten niet meer wie ik ben of zijn ze me als ze naar buiten stappen al weer vergeten, het gevoel van vertrouwdheid kan ik ze nog steeds geven. Vaak is er na een paar woorden toch weer iets van herkenning.”

“Het is daarom mooi als ze bij ons kunnen blijven komen,” vindt Angelique. “Ook als opname in een verpleeghuis noodzakelijk wordt. Vaak is het voor een mantelzorger dan makkelijk om de zorg aan het personeel van het verpleeghuis over te laten, maar de tandheelkundige zorg wordt dan vaak toch ondergeschikt aan de andere  noodzakelijke zorg. Met alle gevolgen van dien.”

dementievriendelijke mondzorg

Dementie dichtbij

Behalve met de cliënten met dementie in de praktijk heeft Angelique ook ervaring met dementie in haar naaste omgeving. Bij een goede kennis is de diagnose 2 jaar geleden gesteld. Het gaat tot nu toe gelukkig nog redelijk goed met hem. Hij vergeet wel af en toe waar hij zijn spullen legt en kan 20x vragen waar zijn portemonnee is, maar hij gaat nog een paar keer per week naar de voetbalvereniging om daar de handen uit de mouwen te steken. “De mensen daar kennen hem en weten dat hij dementie heeft. Als hij soms in de war is, leggen ze rustig uit hoe het zit en helpen hem weer op weg. Daar zijn ze dus ook dementievriendelijk bezig”, lacht Angelique. “En elke woensdag wordt hij opgehaald voor een potje tennis met zijn maten in het Sportcentrum in Huizen. In die groep zitten o.a. mensen met een lichamelijke handicap, maar ook iemand met gevorderde dementie. Maar zo lang als het gaat, slaan ze lekker een balletje. Tof toch?” Ook is er iemand in haar woonomgeving die lijdt aan dementie. “Wij zagen het jaren geleden al mis gaan”, vertelt Angelique. “Hij leed aan waanbeelden, bleef vaak zomaar stil staan staren en herkende ons niet op straat. Maar zijn vrouw ontkende in alle toonaarden en weigerde met hem naar de huisarts te gaan, ondanks alle goedbedoelde waarschuwingen van familie, buren en vrienden. Hij heeft ook nog heel lang auto gereden. Met de nodige ongevallen als gevolg. Gelukkig niets ernstigs, maar het had ook anders kunnen lopen.” Omdat zijn vrouw niet luisterde naar de raad uit haar omgeving, schakelden mensen uit de omgeving uiteindelijk de politie in. Die gaven gehoor aan de ongeruste oproep en kwamen informeren of alles wel goed ging. “De vrouw was woest!”, zucht Angelique. “ Ze vond dat mensen ‘achter haar rug om’ gehandeld hadden. Maar na het bezoek van de agenten reed haar man geen auto meer. En niet lang daarna kwam ze vertellen dat hij dementie had. In een gevorderd stadium…” 
”Zo zie je maar: een dementievriendelijke training is niet alleen voor organisaties goed”, besluit Angelique. “Ook naasten en mantelzorgers kunnen er baat bij hebben!”

Vraag ook een sticker aan

Veel organisaties in Nederland ontvingen al de sticker Samen dementievriendelijk. De sticker is bedoeld voor organisaties die dementievriendelijk zijn én zich blijvend inzetten voor mensen met dementie. Geldt dat voor jouw organisatie? Vraag dan meteen de sticker aan.